Mikloš Barabaš bio je jedan od najznačajnijih predstavnika mađarskog slikarstva 19. veka. Najpoznatiji je kao portretista, ali je stvarao i istorijske, religiozne i žanr scene. Njegov rad je usko povezan sa periodom mađarske reformne ere, a među njegovim najpoznatijim delima nalaze se portreti istaknutih ličnosti tog vremena, poput Ištvana Sečenjija, Lajoša Košuta i Mihalja Verešmartija.
Rođen je 1810. godine u Transilvaniji, u mestu Markošfalva, a umetničko obrazovanje delom je stekao u Beču. Kasnije je postao jedan od najtraženijih slikara u Pešti. Njegovu umetnost odlikuju bidermajer stil, izuzetna preciznost u prikazu detalja i izražen realizam. Preminuo je 1898. godine u Budimpešti.
Oltarske slike u Senti
Tri monumentalne religiozne slike Mikloša Barabaša danas se čuvaju u kapeli Župe Svetog Stefana u Senti. Prvobitno su bile namenjene drugoj Crkvi Svetog Stefana, koja je postojala od 1770. do 1911. godine.
Najpoznatija među njima je glavna oltarska slika „Sveti Stefan predaje Ugarsku Blaženoj Devici Mariji“. Kompozicija prikazuje jedan od najvažnijih motiva mađarske hrišćanske tradicije: stariji kralj, klečeći, predaje krunu i zemlju Bogorodici, koja se pojavljuje u nebeskoj slavi. Ova scena izražava ideju Regnum Marianum – Ugarske kao zemlje posvećene Devici Mariji.
Druge dve slike bile su namenjene bočnim oltarima. Iako su manje poznate, one takođe pripadaju zrelom periodu Barabaševog stvaralaštva i odražavaju njegov akademski stil komponovanja, skladan kolorit i istančan način prikazivanja likova.
Zašto su ove slike značajne?
Oltarske slike Mikloša Barabaša u Senti zauzimaju posebno mesto u njegovom umetničkom opusu, jer monumentalne crkvene narudžbine predstavljaju ređi deo njegovog stvaralaštva. Ova tri dela nemaju samo umetničku vrednost, već predstavljaju i važno svedočanstvo o istoriji katoličke zajednice u Senti.
Tokom velikog požara 1911. godine, u kojem je unutrašnjost druge Crkve Svetog Stefana najvećim delom uništena, ove oltarske slike su sačuvane. Nakon što je kasnije uklonjena nedovršena treća crkva, slike su prenete u kapelu zgrade župe, gde se i danas čuvaju.
Oltarske slike Mikloša Barabaša zato nisu samo vredna dela mađarske crkvene umetnosti 19. veka, već i živi svedoci kulturnog nasleđa Sente. One čuvaju sećanje na nekadašnji hram i predstavljaju neposrednu vezu sa enterijerom crkve iz 19. veka.
Projekat pod nazivom „Kulturne veze: Očuvanje kulturnog nasleđa na Zapadnom Balkanu” podržava UNESCO kroz program „Kultura i kreativnost za Zapadni Balkan” (CC4WBs), koji finansira Evropska unija. Cilj programa je podsticanje dijaloga na Zapadnom Balkanu kroz unapređenje kulturnih i kreativnih sektora radi povećanja socio-ekonomskog uticaja.
